Khí hư trắng, vón cục là nấm.
Khí hư có mùi tanh là tạp khuẩn.
Nghe rất dễ nhớ. Nhưng nếu cơ thể phụ nữ đơn giản như vậy, bác sĩ đã không cần lấy mẫu dịch, đo pH, soi kính hiển vi hoặc làm xét nghiệm để tìm nguyên nhân.
Thực tế, nấm Candida và tình trạng thường được chị em gọi là “tạp khuẩn” có thể tạo ra một số biểu hiện khá giống nhau. Cả hai đều có khả năng làm khí hư thay đổi, gây ngứa, rát hoặc khó chịu. Chính vì thế, chỉ nhìn màu khí hư rồi tự mua thuốc là một trong những nguyên nhân khiến nhiều chị em điều trị mãi không khỏi.
Muốn phân biệt đúng hơn, trước hết phải hiểu hai tình trạng này khác nhau từ bản chất.
Candida là nấm men, không phải cứ có Candida là đang bị bệnh
Một điều nhiều chị em chưa biết là Candida có thể tồn tại sẵn trong cơ thể mà không gây ra vấn đề.
Nói cách khác, việc phát hiện Candida không đồng nghĩa với việc người phụ nữ chắc chắn đang bị viêm và cần điều trị. Chỉ khi nấm phát triển quá mức, làm mất cân bằng tại chỗ và gây triệu chứng, lúc đó mới được xem là viêm âm hộ âm đạo do Candida.
Điểm nổi bật của Candida là phản ứng viêm.
Khi nấm phát triển mạnh, vùng âm hộ và âm đạo có thể bị kích ứng. Chị em thường cảm nhận rõ ngứa, rát, nóng, xót hoặc khó chịu. Vùng ngoài có thể đỏ, sưng và nhạy cảm hơn bình thường.
Có người còn thấy xót khi đi tiểu. Tuy nhiên, cảm giác này không nhất thiết xuất phát từ đường tiết niệu. Trong nhiều trường hợp, nước tiểu đi qua và tiếp xúc với vùng da đang viêm, khiến cảm giác xót trở nên rõ hơn.
Khí hư do Candida nếu điển hình thường có màu trắng, đặc, lợn cợn hoặc vón cục. Đây là lý do nhiều người thường liên tưởng đến hình ảnh “bã đậu” hoặc “sữa đông”.
Nhưng không phải người nào bị Candida cũng có khí hư giống hệt mô tả này.
Có trường hợp ngứa và rát rất nhiều nhưng lượng khí hư không đáng kể. Có người khí hư chỉ đặc hơn bình thường chứ không vón rõ. Vì vậy, nhìn thấy dịch trắng chưa đủ để kết luận là nấm.
Vì sao nấm Candida thường không gây mùi tanh rõ?
Một đặc điểm khá quan trọng là Candida đơn thuần thường không làm pH âm đạo tăng cao đáng kể.
Môi trường âm đạo bình thường thường có tính acid. Khi bị viêm do Candida, pH trong nhiều trường hợp vẫn duy trì dưới khoảng 4,5.
Điều này liên quan đến cơ chế của bệnh.
Candida là tình trạng nấm phát triển quá mức. Nó không tạo ra kiểu thay đổi cán cân hệ vi khuẩn giống như viêm âm đạo do vi khuẩn.
Vì vậy, triệu chứng khiến người bệnh khó chịu nhất thường là ngứa, rát, đỏ và viêm, chứ không phải mùi tanh.
Có thể hiểu đơn giản rằng, nếu một người ngứa rất nhiều, vùng ngoài đỏ rát, khí hư đặc hoặc vón nhưng gần như không có mùi rõ, bác sĩ sẽ nghĩ nhiều hơn đến khả năng Candida.
Tuy nhiên, đây vẫn chỉ là một dấu hiệu định hướng.
“Tạp khuẩn” thực chất thường là gì?
Trong cách nói hằng ngày, chị em thường dùng từ “tạp khuẩn” để chỉ tình trạng khí hư có mùi hoặc xét nghiệm cho thấy hệ vi khuẩn âm đạo bị thay đổi.
Trong y khoa, tình trạng thường được nhắc tới là viêm âm đạo do vi khuẩn, hay bacterial vaginosis, viết tắt là BV.
BV không đơn giản là việc một loại “vi khuẩn bẩn” từ bên ngoài xâm nhập vào cơ thể.
Bản chất của BV là sự thay đổi cán cân hệ vi sinh trong âm đạo.
Bình thường, Lactobacillus đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì môi trường acid và hạn chế sự phát triển quá mức của nhiều nhóm vi khuẩn khác.
Khi lượng Lactobacillus giảm xuống, một số nhóm vi khuẩn kỵ khí có cơ hội phát triển mạnh hơn. Hệ vi sinh bắt đầu mất cân bằng và độ pH âm đạo có xu hướng tăng lên.
Đây chính là điểm khác biệt rất lớn so với Candida.
Candida thiên về phản ứng viêm.
BV thiên về sự thay đổi hệ vi sinh và môi trường âm đạo.
Khí hư do BV thường có đặc điểm gì?
Khí hư trong BV thường mỏng và loãng hơn so với Candida.
Dịch có thể màu trắng đục hoặc xám nhạt, khá đồng nhất và phủ đều. Nó thường không tạo thành các cục trắng điển hình như hình ảnh thường thấy ở Candida.
Một dấu hiệu khác được nhiều chị em chú ý hơn là mùi tanh.
Mùi này không xuất hiện ngẫu nhiên.
Khi hệ vi sinh thay đổi, một số nhóm vi khuẩn có thể tạo ra các chất amin dễ bay hơi. Chính những chất này góp phần tạo nên mùi tanh đặc trưng.
Vì vậy, nếu khí hư trở nên loãng hơn, màu trắng xám, pH tăng và xuất hiện mùi tanh rõ, bác sĩ sẽ nghĩ nhiều hơn đến khả năng BV.
Tuy nhiên, không phải người nào bị BV cũng có đầy đủ những dấu hiệu trên.
Có người gần như không có triệu chứng. Có người chỉ thấy khí hư thay đổi nhẹ. Có trường hợp mùi không rõ đến mức bản thân người bệnh nhận ra ngay.
Đó là lý do việc tự chẩn đoán tại nhà rất dễ sai.
5 dấu hiệu giúp phân biệt Candida và tạp khuẩn tại nhà
Dấu hiệu đầu tiên là mức độ ngứa và rát.
Candida thường gây phản ứng viêm mạnh hơn, vì vậy cảm giác ngứa, nóng, rát, đỏ hoặc sưng có thể nổi bật. Với BV, một số người vẫn có thể khó chịu, nhưng triệu chứng gây chú ý nhiều hơn thường là thay đổi tính chất khí hư và mùi.
Dấu hiệu thứ hai là kết cấu khí hư.
Candida thường khiến khí hư đặc hơn, có thể lợn cợn hoặc vón cục. BV thường tạo ra dịch mỏng, loãng và tương đối đồng nhất.
Dấu hiệu thứ ba là mùi.
Candida đơn thuần thường không gây mùi tanh rõ. BV lại thường gắn với mùi tanh đặc trưng hơn.
Dấu hiệu thứ tư là pH âm đạo.
Candida thường không làm pH tăng nhiều và pH có thể vẫn dưới khoảng 4,5. BV thường khiến pH tăng cao hơn do hệ vi sinh đã thay đổi.
Dấu hiệu thứ năm là tình trạng vùng ngoài.
Candida thường dễ gây đỏ, sưng, kích ứng và đau rát vùng âm hộ hơn. Với BV, vùng ngoài có thể không viêm đỏ rõ dù khí hư và mùi đã thay đổi.
Những dấu hiệu này giúp chị em hiểu cơ thể tốt hơn, nhưng không nên được dùng như một công thức để tự kết luận chắc chắn.
Giấy thử pH tại nhà có giúp chẩn đoán không?
Giấy thử pH có thể cho một manh mối, nhưng không thể trả lời chắc chắn chị em đang bị gì.
Nếu pH vẫn ở mức thấp, đi kèm ngứa rát rõ và khí hư đặc, bác sĩ có thể nghĩ nhiều hơn đến Candida.
Nếu pH tăng, khí hư loãng và xuất hiện mùi tanh, BV sẽ được cân nhắc nhiều hơn.
Nhưng vấn đề là có nhiều tình trạng khác cũng có thể làm pH thay đổi.
Một người cũng có thể đồng thời gặp nhiều nguyên nhân. Ngoài Candida và BV, vẫn còn những bệnh lý khác có khả năng gây khí hư bất thường, ngứa, rát, mùi lạ hoặc làm pH tăng.
Vì vậy, giấy thử pH chỉ nên được xem là thông tin tham khảo.
Nó không thể thay thế thăm khám và xét nghiệm.
Tại sao bác sĩ cần soi dịch và tìm “clue cells”?
Trong phòng khám, việc đánh giá BV không chỉ dựa vào một dấu hiệu duy nhất.
Bác sĩ có thể quan sát tính chất khí hư, kiểm tra pH, đánh giá các dấu hiệu chuyên môn và soi mẫu dịch dưới kính hiển vi.
Một trong những dấu hiệu quan trọng là sự xuất hiện của “clue cells”.
Đây là những tế bào biểu mô có bề mặt bị bao phủ bởi số lượng lớn vi khuẩn, tạo hình ảnh đặc trưng khi quan sát dưới kính hiển vi.
Với Candida, bác sĩ có thể lấy mẫu dịch để soi tìm các cấu trúc của nấm men hoặc gửi xét nghiệm khi cần thiết, đặc biệt trong những trường hợp triệu chứng không điển hình, tái phát hoặc điều trị nhiều lần không khỏi.
Đó là lý do bác sĩ không khuyến khích chị em chỉ nhìn khí hư rồi tự mua thuốc.
Ngứa không đồng nghĩa với nấm.
Mùi không đồng nghĩa với BV.
Và một loại thuốc đúng nhưng dùng cho sai bệnh vẫn là một cách điều trị sai.
Vì sao nhiều chị em đặt thuốc mãi vẫn tái lại?
Một trong những lý do phổ biến là điều trị theo suy đoán.
Lần trước bị nấm nên lần này thấy ngứa lại mua thuốc nấm.
Lần trước khí hư có mùi nên lần sau lại dùng đúng loại thuốc cũ.
Nhưng biểu hiện giống nhau không có nghĩa nguyên nhân giống nhau.
Nếu dùng thuốc kháng nấm trong khi nguyên nhân thật không phải Candida, triệu chứng có thể không cải thiện. Nếu chỉ tập trung xử lý mùi mà không đánh giá nguyên nhân gây mất cân bằng hệ vi sinh, tình trạng cũng có thể tiếp tục tái diễn.
Việc dùng thuốc lặp đi lặp lại còn có thể làm chị em bỏ qua một nguyên nhân khác đang tồn tại.
Nếu đã tự dùng thuốc mà không đỡ, triệu chứng tái đi tái lại nhiều lần hoặc ngày càng khó chịu hơn, đây là lúc nên dừng việc tự đoán.
Khi nào cần đi khám vì khí hư bất thường?
Chị em nên chủ động kiểm tra nếu khí hư thay đổi kéo dài, có mùi lạ rõ, ngứa rát nhiều hoặc tình trạng thường xuyên tái lại.
Nếu khí hư đi kèm đau, sốt, chảy máu bất thường, đau khi gần gũi, tiểu buốt kéo dài hoặc cảm giác khó chịu ngày càng nặng, việc thăm khám càng cần thiết.
Điều quan trọng là không nên xem mọi vấn đề vùng kín đều là “viêm nhẹ” rồi tự đặt thuốc.
Cơ thể phụ nữ phức tạp hơn rất nhiều so với một bảng so sánh trên mạng.
Đang viêm có nên làm hồng hoặc laser vùng kín không?
Nếu vùng kín đang ngứa, rát, có khí hư bất thường hoặc mùi lạ, đây chưa phải thời điểm phù hợp để làm hồng, laser hoặc thực hiện các can thiệp thẩm mỹ.
Nguyên tắc quan trọng là ưu tiên xác định và ổn định tình trạng viêm trước.
Sau khi vùng kín đã ổn định, bác sĩ mới đánh giá riêng những vấn đề khác như sắc tố, sẹo tầng sinh môn, môi bé thay đổi hoặc các ảnh hưởng sau sinh.
Không nên vì tự ti với màu sắc hoặc hình thái mà bỏ qua một tình trạng viêm đang tồn tại.
Một vùng kín khỏe luôn cần được đặt trước một vùng kín đẹp.
Hiểu đủ để biết khi nào nên dừng tự đoán
Phụ nữ không cần trở thành bác sĩ để tự chẩn đoán tại nhà.
Điều chị em cần là hiểu đủ để biết sự khác nhau giữa những biểu hiện thường gặp, nhận ra khi nào cơ thể đang thay đổi và biết lúc nào nên đi kiểm tra.
Candida thường thiên về ngứa, rát và phản ứng viêm.
BV thường thiên về mất cân bằng hệ vi sinh, khí hư loãng, pH tăng và mùi tanh.
Nhưng cơ thể không phải lúc nào cũng biểu hiện đúng như sách.
Nếu còn nghi ngờ, đừng tự đổi hết loại thuốc này đến loại thuốc khác.
Thăm khám đúng ngay từ đầu thường đơn giản hơn rất nhiều so với điều trị sai kéo dài.
Tư vấn tình trạng vùng kín cùng BS Thắng Lê
Nếu chị em đang gặp khí hư bất thường, ngứa rát, mùi lạ hoặc tình trạng tái đi tái lại, bước đầu tiên nên là kiểm tra nguyên nhân trước khi nghĩ đến các phương pháp làm đẹp.
Tại Dr Thắng Lê, chị em được tư vấn riêng tư, kín đáo và đánh giá theo từng tình trạng thực tế. Khi vùng kín đang có dấu hiệu viêm hoặc mất cân bằng, vấn đề y khoa cần được ưu tiên trước.
Sau khi tình trạng đã ổn định, bác sĩ mới có thể tiếp tục đánh giá những thay đổi về sắc tố, cấu trúc, sẹo sau sinh hoặc các vấn đề thẩm mỹ khác nếu chị em có nhu cầu.
Vùng kín khỏe không phải là vùng kín không bao giờ có khí hư.
Điều quan trọng là hiểu đâu là sự thay đổi bình thường của cơ thể và đâu là dấu hiệu cần được kiểm tra.
Tham khảo thêm tại:
Fanpage: https://www.facebook.com/Bsthangle.pttm/
Youtube: https://www.youtube.com/@bsthangle_pttm
Fb bác sĩ: https://www.facebook.com/dr.ths.thangle
